Μια αριστοτελική θεώρηση - Vol. 1

Κατηγορία: 

Στο αφιέρωμα αυτό παρουσιάζεται μια σειρά θεμάτων που προκύπτουν από τα άρθρα της Κατερίνα Βασιλοπούλου-Σπίθα, η οποία σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μετά το πέρας των σπουδών της καλλιέργησε το ενδιαφέρον της στην τέχνη και τη φιλοσοφία με μία σειρά σεμιναρίων που παρακολούθησε σε Ελλάδα και εξωτερικό. Διδάσκει ashtanga yoga στη Zάκυνθο και έχει την τιμή και τη χαρά να μαθητεύει ως ασκούμενη στο πλευρό της Χριστίνας Καρυτινού. Ασκείται στον ζεν διαλογισμό και ενδιαφέρεται για τη σύζευξή του με την πρακτική της ashtanga yoga. Η μελέτη της αρχαίας ελληνικής και ινδικής φιλοσοφίας συνιστά κεντρικό μέρος των αναζητήσεων και της μαθητείας της. 
 
Εισαγωγή / Volume 1:
To samādhi και η αντίληψη περί τελικού σκοπού στον Πατάντζαλι
 
Στo πρώτο από τα τέσσερα κεφάλαια των αφορισμών του, ο Πατάντζαλι ορίζει τη γιόγκα ως τον περιορισμό των διακυμάνσεων της συνειδητότητας (cittavritti nirodha) (σούτρα Ι.2) που στόχο έχει να οδηγήσει στη γνώση του αληθινού εαυτού, της ψυχής (purusha-vidya) (σούτρα Ι.3) Η παύση (nirodha) των νοητικών μεταβολών προϋποθέτει σύμφωνα με τον Πατάντζαλι μια πορεία καλλιέργειας και μεταμόρφωσης της συνειδητότητας οχτώ συνολικά σκελών (astanga), ύψιστος καρπός της οποίας είναι η απόλυτη προσήλωση στην ίδια την ουσία του εαυτού που έτσι φτάνει στην πραγμάτωσή της.  Η τελική αυτή φάση του samādhi (nirbija samādhi) αποτελεί τον υπέρτατο σκοπό της γιόγκα καθώς συνιστά την κορωνίδα της διαλογιστικής πρακτικής του γιόγκι, κατά την οποία συλλαμβάνει την ψυχή και βιώνει το μεγαλείο της καθαρής ύπαρξης.
 
Είναι φανερό, ότι το εννοιολογικό πλαίσιο της λέξης samādhi απηχεί μια τελεoλογική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία προορισμός του γιόγκι είναι να πραγματοποιήσει τον εγγενή σκοπό της ύπαρξής του που είναι να φτάσει στην αυτογνωσία, στην ολοκληρωτική γνώση του Εαυτού, της ψυχής.
 
Βασικό εργαλείο για την απόκτηση της γνώσης της ψυχής (purusha) είναι το ίδιο το σώμα του γιόγκι. Όπως η φύση υπάρχει για να υπηρετεί την ψυχή (σούτρα ΙΙ.21), έτσι και το σώμα, του οποίου η δομή και λειτουργία είναι συνδεδεμένη με τη φύση και τις ποιότητές της, υπάρχει για να βρίσκεται στην υπηρεσία της ψυχής. Μια πιο προσεχτική ματιά αποκαλύπτει δύο πτυχές αυτής της αντίληψης μείζονος σημασίας, οι οποίες αφορούν τη σχέση σκοπού – ύλης.
 
Πιο συγκεκριμένα, η σχέση αυτή ορίζει:
α) O σκοπός είναι η αιτία της ύλης και όχι η ύλη η αιτία του σκοπού, δηλαδή το σώμα, νοούμενο ως μια μορφή οργανωμένης ύλης, δεν είναι αυτοσκοπός αλλά υπάρχει για να λειτουργεί ως όχημα της ψυχής.
Ως εκ τούτου,
β) H αυτοπραγμάτωση, ως ο τελικός σκοπός της γιόγκα, είναι μια διαδικασία που δεν αποκλείει αλλά αντίθετα ενέχει και προϋποθέτει την ύλη.
 
 
 
 

Σχετικά Άρθρα